Geschiedenis van de AMSTELLOGE en gedeeltelijk de andere Amsterdamse Loges
Nu, oktober 2005, 19 jaar na het volgende stukje, 102 jaar na de stichting, wordt weer de balans opgemaakt. Later kunt u daar meer over lezen, maar er zal eerst nog wat informatie verzameld moeten worden.
A M S T E L L O G E - Nr. 12 - AMSTERDAM
(door Joh. V.-M., october 1986)
Op 4 oktober 1903 werd door de toenmalige Groot-Meester Br. I.T. Philips, de Amstelloge nr. 12 gesticht. Er is rond deze stichting weinig bekend. Odd Fellowbladen uit die tijd zijn, ook op het Groot Secretariaat, niet meer aanwezig.
Amstelloge. Waarom die naam? Wij zouden zeggen het spreekt voor zich. Het zegel toont ons de symbolen van de broederen, alsmede de rivier de Amstel. Het steeds in beweging zijnde water is het symbool van de Loge. Stilstand is achteruitgang. Het stromende water wijst ons de weg naar de toekomst.
Dat onze loge haar taak ook in die tijd wel heeft verstaan mag blijken uit het feit, dat in december 1904 al werd gesproken over de oprichting van een commissie voor Maatschappelijk Werk, uitsluitend voor de Amstelloge. Met een officieel reglement startte men op 1 januari 1905.
In een tijd waar de noden zo hoog waren, de armoede zo groot, is deze oprichting voor de Amsterdamse loges van grote waarde gebleken. Zo zelfs, dat na enige tijd alle Amsterdamse loges lid moesten worden van dit Maatschappelijk Werk om zodoende de krachten te bundelen en meer werk te kunnen verzetten. Ook de buitenloges moesten een Commissie van Maatschappelijk Werk in het leven roepen. Op 9 juli 1926 werd door het Grootbestuur de Centrale Commissie voor Maatschappelijk Werk ingesteld. Deze commissie was de eerste commissie die niet alleen landelijk haar werk deed, maar ook een overkoepelend lichaam boven zich had.
Het M.W. in Amsterdam nam een grote vlucht en kreeg een zeer goede naam. De woeker vierde hoogtij. Het kopen op afbetaling, ongeacht het inkomen van het gezin werd door grote afbetalingsmagazijnen gestimuleerd omdat ook hiermede woekerwinsten gemaakt werden. Wanneer deze mensen met hun heel kleine inkomens en vaak grote schulden bij de Commissie van M.W. aanklopten, dan werden er regelingen getroffen tot terugbetaling van hun schulden.
Belastingen, grote afbetalingsmagazijnen en deurwaarders werkten direct mee als zij bericht ontvingen dat Maatschappelijk Werk van de Odd Fellows de zaak in handen hadden. Het vertrouwen dat men in ons had was zeer groot en menig gezin is voor de ondergang gespaard. Dit Maatschappelijk Werk kreeg onder de leiding van de Amstelloge in de jaren 1926 tot en met 1940 een grote vlucht. Het was zelfs zó, dat na de inval van de Duitsers in mei 1940 de Orde verboden werd, doch M.W. mocht de lopende zaken afhandelen. In mei 1943 kwam het eind.
Maatschappelijk Werk Amsterdam had een eigen kantoor naast het Odd Fellowhuis op de Keizersgracht waar drie betaalde krachten een full-time job hadden. Ook renteloze voorschotten werden gegeven daar waar nodig was. Veel met geld van eigen leden.
Amsterdam was vóór de oorlog 1940 - 1945 een bolwerk van Odd Fellows.
De "Full White Blood" clausule in ons charter was een doorn in het oog van de leden van de loge. Waren er omstreeks de jaren 1905 - 1906 al pogingen gedaan die clausule eruit te krijgen, het was onze Br. Engers, toenmalig grootvertegenwoordiger, die een reis maakte naar Amerika om bij de Souvereine Groot-Loge het Nederlandse voorstel tot schrapping te verdedigen. Dit was omstraaks 1952. Helaas ook toen weer geen succes, maar ons idee schoot wortel en steeds bleef de Amstelloge hierop hameren, steeds meer gesteund door andere loges en tenslotte ook door andere jurisdicties van Europa, totdat eindelijk in 1967 het licht op groen kwam te staan en het kleurverschil in de ban werd gedaan. Het was een buitengewoon veheugend bericht dat wij kregen na de terugkomst van enkele leden van het Grootbestuur na hun bezoek aan Amerika.
We voeren u nog even terug naar het jaar 1904 toen door de leden van de Amstelloge een St. Nicolaasfeest werd georganiseerd, waar kinderen van zeer behoeftige gezinnen behalve versnaperingen en speelgoed ook warme winterkleding ontvingen. Ook dit initiatief van onze loge groeide uit tot een groot Amsterdams gebeuren en vooral vóór 1940 werd in het Odd Fellowhuis aan de Keizersgracht, een huis met 4 tempels, 3 grote en 3 kleine conversatiezalen, voor ongeveer 200 kinderen ieder jaar St. Nicolaasfeest gevierd.
In de uitbreiding van de Thomas Wildey Vereniging en in de totstandkoming van Acaciahof heeft onze loge een flinke steen bijgedragen.
In 1928 bestond onze loge dus 25 jaar. De loge telde toen ruim 50 leden. In het Odd Fellowblad van november van dat jaar staat het verslag. Een groot gebeuren met veel belangstellenden. Als aandenken werd aan alle leden van de loge een "bokaal" gegeven met inscriptie: "1903 - october 1928" en "Amstelloge nr. 12". Daarvan zijn nog enkele in het bezit van broederen van de loge.
En toen -... toen kwam de oorlog en die oorlog is in wezen het einde geworden van het Odd Fellowship in Amsterdam. Veel van onze broederen werden gedeporteerd of overleefden op andere wijze deze gruwelijke jaren niet. Geschonden kwamen wij uit de oorlog. De Ware Bataven Loge nr. 4, Concordia Loge nr. 5, Amstel Loge nr. 12, Excelsior Loge nr. 2, alsmede Rebekkah Loge Hollandia nr. 1 waren de loges die na 1945 de draad weer oppakten en opnieuw begonnen. Onze loge (Amstel Loge) samen met leden van de Paradijs-, Mount Sinïa-, Wilson- en Mozart Loge. Aanvankelijk hebben wij gedacht de slag van de oorlog wel te boven te komen. Helaas, het mocht niet zo zijn.
Wel werd in oktober 1953 op grootse wijze het 50-jarig bestaan van de loge herdacht. "De Amstelloge", zo staat in het Odd Fellowblad van die tijd, opgericht op 4 oktober 1903 en na de oorlog herrezen door het samenvoegen van een vijftal loges welker ledenaantal te veel geslonken was om zelfstandig te blijven voortbestaan, "heeft op waardige wijze haar 50-jarig bestaan herdacht en gevierd". De dames van de leden hebben toen de rijk geborduurde kleden van de lessenaars in de Tempel aangeboden, welke kleden tot op heden nog altijd in gebruik zijn.
Het ledenaantal liep helaas terug. Nog slechts 47 leden telde de loge. Wij zijn nog steeds ervan overtuigd dat niemand in het land ooit heeft begrepen, dat de deportatie van onze Joodse Stadsgenoten een wond is, die niet geheeld kan worden. Zij waren een zó essentieel deel van onze stadsgenoten en van onze leden.
De Amsterdamse loges gingen achteruit. Zo werd in 1966 de Phoenix Loge nr. 65 opgeheven en ging een groot aantal broederen van deze loge over naar onze loge. Het 75-jarig bestaan van de loge werd gevierd met leden en hun dames met een diner in Krasnapolsky, na vooraf een gezamelijke zitting te hebben gehouden in de sfeervol versierde tempel in de Nes. We hadden toen nog 40 leden en wij gingen steeds meer bergafwaarts. Met het 80-jarig bestaan waren het er nog geen 30, en met het opmaken van dit stukje nog geen 18.
In vogelvlucht het ontstaan, het bestaan en naar wij hopen het voortbestaan van een loge, die vanaf de oprichting tot op heden altijd klaar heeft gestaan voor de minder bedeelde medemens resp. medemensje waar het de Stichting Ofinka betreft. Ook hier staat onze loge, klein in aantal, altijd open.
October 1986. Joh. V.-M.
Hieronder staan de Amsterdamse Loges en andere organisaties:
| Naam Loge ♂ | Nummer | Datum | Jaar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Paradijs Loge | No 1 | 19 maart | 1877 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Mount Sinaļ Loge | No 2 | 17 januari | 1878 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Prins Hendrik Loge | No 3 | 31 oktober | 1881 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ware Batavieren Loge | No 4 | 11 mei | 1894 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Concordia Loge | No 5 | 12 oktober | 1895 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Amstel Loge | No 12 | 4 october | 1903 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Spinoza Loge | No 13 | 3 februari | 1905 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Eensgezindheid Loge | No 17 | 21 maart | 1914 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Patria Loge (vh Vrede Loge) | No 26 | 22 maart | 1919 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fidus Inter Nos Loge | No 31 | 5 juni | 1920 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Exelsior Loge | No 32 | 5 juni | 1920 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Eendracht Loge | No 34 | 22 februari | 1921 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vrienden Loge | No 42 | 18 december | 1922 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Broederschap Loge | No 47 | 14 april | 1924 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wilson Loge | No 51 | 11 juni | 1926 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Mozart Loge | No 55 | ? | ? | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Phoenix Loge | No 65 | ☼ 12 april † - | 1957 1966 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Rebekkah loges ♀ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Hollandia Loge | No 1 | 28 januari | 1920 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Satya Rebekkah loge | No 14 | 18 oktober | 1952 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kampementen | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Neerlandia Kampement ♂ | No 1 | 9 september | 1922 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sophia Rebekkah Kampement ♀ | No 1 | 20 november | 1999 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| IJssel de Schepper Kampement ♂ | No 8 | 13 juni | 1948 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Steunfondsen | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Het Nederlandse Odd Fellow Stipendium Statutaire naam: O.F.S. van de Paradijsloge No 1 | 1 juli | 1898 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Steunvereniging Nederl. Odd Fellow Fonds (NOF) | 14 juli | 1900 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vereniging Thomas Wildey | 8 april | 1901 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Algemene Orde Fonds der IOOF | 1 juli | 1918 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Heeft u nog meer informatie? Zend het a.u.b. naar dhr Hartog !